Manuaal

Uit ArchiefWiki
Ga naar: navigatie, zoeken


Inhoud

Omschrijving

Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen (2003)

Een manuaal is een

Register waarin onder hoofden van rekening gegeven

Toelichting
* [[Term_Bron_Toelichting::* Het manuaal hoort bij de kameralistische boekhouding en kwam vooral voor bij organisaties die onroerend goed beheerden. Als deze goederen uitvoerig werden gespecificeerd in de hoofden sprak men wel van een staatboek.

  • Zie ook onder legger.
  • Zie voor hoofden van rekening onder dagboek (II).]]


Gerelateerde termen
* Register, gegeven, staatboek, legger, dagboek (II)
Referentie
* ANV, lemma 96.

Internationale terminologie

Relatie(s)

Verwijzing(en)

Illustratie(s)

Oude terminologie


Omschrijving

Archiefterminologie

Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen (2003)

Een manuaal is een

Register waarin onder hoofden van rekening gegevens betreffende inkomsten en uitgaven worden vastgelegd.

Toelichting

  • Het manuaal hoort bij de kameralistische boekhouding en kwam vooral voor bij organisaties die onroerend goed beheerden. Als deze goederen uitvoerig werden gespecificeerd in de hoofden sprak men wel van een staatboek.
  • Zie ook onder legger.
  • Zie voor hoofden van rekening onder dagboek (II).

Bron

  • ANV, lemma 96.


Lexicon van Nederlandse Archieftermen (1983)

Een manuaal is een register, waarin onder hoofden van rekening aantekening van inkomsten en uitgaven is gehouden.

Toelichting

  • Het manuaal komt voor in de kameralistische boekhouding.
  • Naast mengvormen van manuaal en legger komen ook manualen met daarin andersoortige gegevens voor.
  • De zgn. staatboeken bevatten dikwijls een staat van bezittingen, gevolgd door een manuaal; ook dit is een mengvorm.
  • Het verdient de voorkeur in de beschrijving zowel de hoofdfunctie als de nevenfunctie van het register duidelijk uit te laten komen.
  • Zoe ook de toelichting onder grootboek.

Overgenomen uit


Nederlandse Archiefterminologie (1962)

Een manuaal is een deel, waarin onder hoofden van rekening aantekening van inkomsten en uitgaven is gehouden.

Toelichting

  • Handleiding § 90: "Een manuaal is een register, waarin een rekenplichtig ambtenaar zijne ontvangsten en uitgaven aanteekent onder de hoofden, waarin hij ze later in zijne rekening zal verantwoorden".

Overgenomen uit

  • NAT, lemma 29.


Handleiding voor het ordenen en beschrijven van archieven (1898)

Een manuaal is een register, waarin een rekenplichtig ambtenaar zijne ontvangsten en uitgaven aanteekent onder de hoofden, waarin hij ze later in zijne rekening zal verantwoorden.

Toelichting

  • Bedoeld worden de manualen of journalen, waarin de rekenplichtige ambtenaar dagelijks opteekende, wat hij uitgaf en ontving, waarvoor het manuaal in verschillende rubrieken, analoog met de hoofdstukken der rekeningen, was verdeeld. Dat manuaal werd bij het opmaken der rekening ten grondslag gelegd, de meeste posten van de manualen werden gecombineerd tot posten van de rekening.
  • Ook zulke manualen werden zelden bewaard, omdat zij na het sluiten der rekening hunne beteekenis hadden verloren. Bovendien behoorden zij tot de particuliere papieren van den rendant, die in den regel geen lid van het af hoorend college was. Alleen in archieven van geestelijke corporaties, waarbij dit laatste niet het geval was (b.v. het Domkapittel te Utrecht, de St. Maria-abdij te Middelburg) komen enkele manualen voor.
  • Bij zeer kleine administraties worden ook de manualen met de concept-rekeningen gelijk gesteld, van wier goedkeuring in het manuaal zelf aanteekening wordt gehouden. Dit komt vooral voor bij ontvang- en uitgaafboeken, collectenboeken enz. van diaconieën; de beheerende diaken ontving dan geen exemplaar zijner rekening.
  • Naast de manualen, die de rekenplichtige ambtenaren onder zich hadden, staan de liggers of blaffaards, die berusten onder de autoriteit of het college, te wiens behoeve de inkomsten door de betreffende ontvangers worden geïnd. Het zijn registers, die aanwijzen, welke vaste inkomsten eene corporatie jaarlijks behoort te ontvangen, hetzij uit pachten en cijnzen, hetzij uit belasting (b.v. het oudschildgeld), en die geregeld bijgewerkt en ten slotte, wanneer de bijvoegingen na lange jaren te talrijk worden, vernieuwd worden.
  • (Opmerking verdient, dat alleen van blaffaards wordt gesproken, waar het inkomsten uit den grond geldt.)
  • Afschriften van zulke liggers werden jaarlijks aan de rekenplichtige ambtenaren uitgereikt, die daarin dan hunne werkelijke ontvangsten aanteekenden en die afschriften dus tot manualen maakten.

Overgenomen uit

Relaties

UF:

BT:

NT:

RT:

Externe verwijzingen

Kameralistiek

Voorbeeld

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Projecten
Hulpmiddelen
Delen