Dagboek

Uit ArchiefWiki
(Doorverwezen vanaf Hulpboek)
Ga naar: navigatie, zoeken


Inhoud

Omschrijving

Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen (2003)

Een dagboek (I) is een

Register waarin een persoon in chronologische volgorde zijn handelingen, belevenissen of gevoelens vastlegt.

Een dagboek (II) is een

Register waarin in chronologische volgorde gegevens worden vastgelegd betreffende handelingen en gebeurtenissen die veranderingen veroorzaken in de grootte en samenstelling van bestanddelen van vermogen.

Toelichting
* Een bekend voorbeeld is het scheepsjournaal; synoniem daarvan is logboek.

  • Zie ook Journaal.

Het dagboek (II) kan gesplitst zijn overeenkomstig de bestanddelen: kas-, bank-, giroboek (al dan niet gecombineerd), inkoopboek, verkoopboek, en voor zaken die in geen ander register worden opgenomen het memoriaal of diverse-postenboek.

  • In de kameralistische boekhouding, tot ca. 1980 het type boekhouding bij uitstek van de lagere overheid en van veel instellingen die landgoederen beheerden, heette het dagboek journaal (II); de gegevens in het journaal werden volgens de posten van de begroting en van de rekening (I) overgenomen in een manuaal of grootboek (II) (onder b.).
  • In de commerciële enkele boekhouding, voornamelijk bij kleinere bedrijven in gebruik werden gegevens uit de dagboeken overgebracht naar de rekeningen-courant van debiteuren en crediteuren en naar de rekeningen of rekeningen-courant van elk soort goederen waarin gehandeld wordt.
  • In de commerciële dubbele boekhouding worden de afzonderlijke gegevens in de dagboeken gesplitst in debet- en creditposten en periodiek volgens deze splitsing overgebracht naar een chronologisch register, journaal (III) genaamd, dat voor elke post terugverwijst naar de posten in de dagboeken en verder verwijst naar de grootboekrekeningen (of hoofden van rekening, dat zijn uitsplitsingen per vermogensbestanddeel) in het grootboek (II) (onder a.), waarheen de gegevens vervolgens worden overgebracht. De gegevens uit de dagboeken werden bovendien verwerkt in afzonderlijke debiteuren- en crediteurenregisters. Door de automatisering is dit type journaal overbodig geworden, maar het dubbelboekhoudsysteem is algemeen in gebruik, ook bij de overheid.


Gerelateerde termen
* Register, Journaal (I), Gegeven, Kasboek, Bankboek, Giroboek, Inkoopboek, Verkoopboek, Memoriaal, Diverse-postenboek, Journaal (II), Begroting, Rekening (I), Manuaal, Grootboek (II), Rekening-courant, Journaal (III)
Referentie
* ANV, lemma 92-93.

Internationale terminologie

Relatie(s)

Verwijzing(en)

Illustratie(s)

Oude terminologie


Omschrijving

Archiefterminologie

Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen (2003)

Een dagboek (I) is een

Register waarin een persoon in chronologische volgorde zijn handelingen, belevenissen of gevoelens vastlegt.

Toelichting

  • Een bekend voorbeeld is het scheepsjournaal; synoniem daarvan is logboek.
  • Zie ook Journaal.

Bron

  • ANV, lemma 92.

Een Dagboek (II) is een

Register waarin in chronologische volgorde gegevens worden vastgelegd betreffende handelingen en gebeurtenissen die veranderingen veroorzaken in de grootte en samenstelling van bestanddelen van vermogen.

Toelichting

  • Het dagboek (II) kan gesplitst zijn overeenkomstig de bestanddelen: kas-, bank-, giroboek (al dan niet gecombineerd), inkoopboek, verkoopboek, en voor zaken die in geen ander register worden opgenomen het memoriaal of diverse-postenboek.
  • In de kameralistische boekhouding, tot ca. 1980 het type boekhouding bij uitstek van de lagere overheid en van veel instellingen die landgoederen beheerden, heette het dagboek journaal (II); de gegevens in het journaal werden volgens de posten van de begroting en van de rekening (I) overgenomen in een manuaal of grootboek (II) (onder b.).
  • In de commerciële enkele boekhouding, voornamelijk bij kleinere bedrijven in gebruik werden gegevens uit de dagboeken overgebracht naar de rekeningen-courant van debiteuren en crediteuren en naar de rekeningen of rekeningen-courant van elk soort goederen waarin gehandeld wordt.
  • In de commerciële dubbele boekhouding worden de afzonderlijke gegevens in de dagboeken gesplitst in debet- en creditposten en periodiek volgens deze splitsing overgebracht naar een chronologisch register, journaal (III) genaamd, dat voor elke post terugverwijst naar de posten in de dagboeken en verder verwijst naar de grootboekrekeningen (of hoofden van rekening, dat zijn uitsplitsingen per vermogensbestanddeel) in het grootboek (II) (onder a.), waarheen de gegevens vervolgens worden overgebracht. De gegevens uit de dagboeken werden bovendien verwerkt in afzonderlijke debiteuren- en crediteurenregisters. Door de automatisering is dit type journaal overbodig geworden, maar het dubbelboekhoudsysteem is algemeen in gebruik, ook bij de overheid.

Bron

  • ANV, lemma 93.


Lexicon van Nederlandse Archieftermen (1983)

Een dagboek is een register, waarin:

  • a. men chronologisch aantekening houdt van zijn handelingen of belevenissen;
  • b. men chronologisch de handelingen en voorvallen boekt, die verandering veroorzaken in de grootte van (de bestanddelen van) het vermogen.

Toelichting

  • Het dagboek onder b. treffen wij aan in de enkele en dubbele boekhouding; het dagboek in de kameralistische boekhouding noemt men journaal.
  • Het dagboek onder b. kan onder andere worden gesplitst in: kasboek, bankboek, giroboek, inkoopboek, verkoopboek. Ook combinaties van deze gesplitste boeken komen voor: met name het kas-bank-giroboek.
  • Synoniemen voor dagboek in de betekenis onder a. zijn: journaal en logboek.

Overgenomen uit


Archivistische terminologie (1975)

Een dagboek is een geschrift, waarin:

  • a. iemand van zijn handelingen of belevenissen gelijktijdig aantekening houdt;
  • b. iemand, die een bedrijf uitoefent, in chronologische volgorde zijn handelingen boekt.

Toelichting

  • Een geschrift dat in de plaats treedt van een gedeelte van het dagboek, vermeld onder b, heet een hulpboek.
  • De meest voorkomende hulpboeken zijn: inkoopboek, verkoopboek, kasboek en memoriaal.
  • Het inkoopboek wordt vaak crediteurenboek, het verkoopboek debiteurenboek genoemd. Deze termen zijn verwarrend en verdienen geen toepassing in een inventaris.

Overgenomen uit


Nederlandse Archiefterminologie (1962)

Een dagboek is een geschrift, waarin:

  • a. iemand van zijn handelingen of belevenissen gelijktijdig aantekening houdt;
  • b. iemand, die een bedrijf uitoefent, in chronologische volgorde zijn handelingen boekt.

Toelichting

Overgenomen uit

  • NAT, lemma 34.

Voorbeeld

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Projecten
Hulpmiddelen
Delen